Dla tych, co nie mają całego tygodnia na zwiedzanie tego pięknego miasta z historią, poniżej przedstawiam 10 „must see” z Budapesztu.
W zasadzie dla każdego coś miłego, bo w tym mieście nie można się nudzić.
Poza atrakcjami w formie budynków i architektury, pamiętajmy też o kulturze i klimacie tego miasta – kuchnia, piwo, knajpki no i dużo spacerowania !

Ale gdzie spacerować? Otóż moje top 10 wygląda następująco:

Kąpielisko Széchenyi – Budapeszt
Kąpielisko Széchenyi jest pierwszym leczniczym kąpieliskiem Pesztu. Wybudowane zostało w roku 1913, na podstawie projektu Gyuli Cziglera. Podczas swego, blisko stuletniego, istnienia kąpielisko przechodziło liczne rozbudowy, rekonstrukcje i modernizacje. Obecnie oferuje swoim gościom 18 basenów – w części pływalni: basen pływacki, basen z atrakcjami i basen z wodą termalną do kąpieli siedzących; w części kąpieliska: różne baseny z atrakcjami, kabiny kąpieli parowych i baseny kąpieli zdrowotnych.
To niezwykle popularne budapeszteńskie kąpielisko lecznicze usytuowane jest w Lasku Miejskim (Városliget). Korzystając ze środków komuniacji publicznej, najprościej dojechać do niego podziemną kolejką linii M1, wysiadając na stacji noszącej nazwę kąpieliska. Obiekt czynny jest przez cały rok, pływalnia i oddział basenów z kąpielami parowymi przyjmują gości codziennie, w godzinach od 6 rano do 22 wieczór, oddziały zabiegowe i szpital dzienny otwarte są tylko w dni powszednie w zwykłym czasie pracy.

Zamek Królewski w Budapeszcie (węg. Budavári Palota, Vár) – kompleks budynków pałacowych na Wzgórzu Zamkowym w Budapeszcie.

Zamek Królewski w Budapeszcie zaliczany jest przez wszystkie przewodniki świata do drugiej, po Parlamencie, najbardziej reprezentacyjnej budowli Węgier. I nie ma w tym wcale przesady – rozległa, i majestatyczna bryła Pałacu zajmuje cały południowy kraniec Wzgórza Zamkowego, usytuowanego centralnie w sercu miasta. Ogrom budowli i jego wyraźny, barokowy rys odzwierciedla splendor i przepych, jaki charakteryzował wszystkie oficjalne siedziby cesarskie Habsburgów, a wcześniej – najwybitniejszych władców Węgier. Jego wnętrza nie zostały zrekonstruowane po II wojnie światowej i mieszczą współczesne instytucje publiczne i muzealne, lecz zewnętrzne oblicze zamku oddziałuje na wyobraźnię i nie pozostawia miejsca na żadne wątpliwości, że była to jedna z najpiękniejszych i najwspanialszych rezydencji królewskich w Europie.

Kościół Macieja (węg. Mátyás templom) w Budapeszcie to jeden z najważniejszych i najbardziej znanych kościołów węgierskich.

Oficjalnie nosi wezwanie Najświętszej Maryi Panny, jednak zarówno przez miejscowych, jak i przez turystów, zwany jest popularnie kościołem Macieja (określenie pochodzi od króla Macieja Korwina).

Dzisiejsza konstrukcja powstała w XIX w. i jest w dużej części rekonstrukcją lub całkowicie nową. Prace rozpoczęto w 1874 r. i trwały do lat 90. Budowli nadano styl neogotycki, starając się przywrócić dawny wygląd, dodano też nowe, bardziej współczesne elementy. Od ponownej konsekracji upowszechniła się nazwa związana z królem Maciejem.

Wnętrze wypełniają piękne freski autorstwa XIX-wiecznych artystów węgierskich (przedstawiają m.in. herb i postać Macieja Korwina, a także ceremonię koronacyjną Franciszka Józefa i jego żony, Elżbiety). Wewnątrz znajduje się też grobowiec króla Béli III, przeniesiony z Székesfehérvár, natomiast w tzw. Oratorium Królewskim prezentowane są szaty i ozdoby liturgiczne.

W grudniu 1916 r. w kościele Macieja odbyła się ostatnia koronacja królewska na Węgrzech – Karola IV Habsburga i jego żony, Zyty. Pamiątki związane z tą ceremonią (m.in. fotele, na których zasiadała królewska para) podziwiać można nad zakrystią.

Budynek parlamentu w Budapeszcie (Országház) – jeden z symboli stolicy Węgier i całego kraju. Położony nad Dunajem, w dzielnicy Peszt jest jednym z najbardziej znanych gmachów państwowych w Europie i jednym z najstarszych.

Gmach powstał po połączeniu trzech dawnych miast w jedno – Budapeszt. Władze miejskie uznały, że zjednoczona stolica potrzebuje nowej, reprezentacyjnej siedziby. Na jej miejsce wybrano podmokły, bagnisty teren w okolicy wówczas niezamieszkanej, a w dodatku cieszącej się reputacją bardzo niebezpiecznej. Zanim doszło do rozpoczęcia prac teren budowy musiał zostać osuszony i umocniony, konieczna była także wywózka składowanego tam drewna – w tym celu uruchomiono specjalną linię kolejową, którą później transportowano odpowiednie materiały. Projekt budynku wykonał architekt Imre Steindl.

Przez długie lata w budynku przechowywana była największa relikwia narodu węgierskiego – korona świętego Stefana. W 1944 została wywieziona z Budapesztu (według niektórych wersji ukradli ją żołnierze niemieccy), prawdopodobnie przez lidera węgierskich faszystów Ferenca Szálasi. Nie wiadomo dokładnie, jak znalazła się po wojnie w Stanach Zjednoczonych (być może wraz z amerykańskim wojskiem). Zwrócono ją Węgrom dopiero w 1978, a od 2000 można ją oglądać w gmachu parlamentu.

Parlament jest otwarty dla zwiedzających, choć w okresie sesji parlamentarnych mogą być ograniczenia jego dostępności.

Wyspa Małgorzaty (Margit Sziget)

Wyspa Małgorzaty jest chyba najbardziej znanym miejscem wypoczynku Budapeszteńczyków. Ta licząca sobie 2,5km długości oraz 500m szerokości i obejmująca 96ha zielona oaza w sercu miasta stanowiła ulubione miejsce spacerów już ponad 2000 lat temu, gdy brzegi Dunaju zasiedlali jeszcze Rzymianie. Już wówczas połączona była z Óbudą stałym mostem (opartym na kilku filarach), zaś w jej bezpośrednim pobliżu swą siedzibę wybudował sam gubernator prowincji Panonia.

Dziś wyspa posiada wiele twarzy. Z jednej strony stanowi centrum sportowe – znajduje się na niej kompleks basenów olimpijskich i kąpielisko publiczne oraz system kortów tenisowych; z drugiej strony miejsce spacerów Budapeszteńczyków. Park i ogród zwiedzać można również na wypożyczonym czterokołowym rowerze, zaś główną uwagę turystów przyciąga nieodmiennie charakterystyczna wieża ciśnień.

Tuż przy zejściu na wyspę od strony mostu Małgorzaty podziwiać można charakterystyczny pomnik, ustawiony tu w stulecie połączenia Budy i Pesztu i upamiętniający to wydarzenie. Autorem monumentu był István Kiss, który od środka metalowych płatów umieścił różnego typu przedmioty pochodząc ze swej epoki lub ich odciśnięte znaki. Wędrując w kierunku północnym, przy zachodnim brzegu wyspy natykamy się na ruiny kościoła Franciszkanów. Była to świątynia jednonawowa, do której przylegał niewielki klasztor. Do dziś zachowała się część ścian, fundamenty wieży oraz otwór drzwiowy prowadzący w kierunku chóru.

Jednym z ciekawszych zabytków są ruiny kościoła Dominikanek, położone przy wschodnim brzegu, mniej więcej w połowie długości wyspy. Małgorzata zmarła dość młodo – mając zaledwie 29 lat, a po śmierci pochowana została na przyklasztornym cmentarzu. W 1541r. siostry, salwując się ucieczką przez tureckim najeźdźcom, przeniosły się do Bratysławy, zabierając ze sobą relikwie świętej. Zabudowania klasztorne z czasem zamieniły się w ruinę i dopiero w 1838r., po wielkiej powodzi (woda zalała wówczas prawie cały Peszt i dużą część Budy), spod ziemi ukazały się fragmenty ścian kościoła. W trakcie prac archeologicznych wydobyto na światło dzienne pozostałości klasztornych zabudowań i odkryto wiele podziemnych krypt, ale na grób Małgorzaty natrafiono dużo później – dopiero w 1958r. Renowacja i konserwacja ruin trwa do dziś – między innymi z tego powodu prezentują się obecnie lepiej, niż na zdjęciach sprzed kilku lat, a wolne przestrzenie między nimi wyłożono kamienną posadzką.

Niedaleko ruin klasztoru Dominikanek obejrzeć możemy odbudowaną kaplicę św. Michała. Prace przy odkopywaniu jej fundamentów rozpoczęto w 1923r. Okazało się wówczas, że wewnątrz kościoła, którego pochodzenie oceniano na XII wiek, znajdowała się jeszcze starsza kaplica, prawdopodobnie z wieku XI. Prace przy odbudowie rozpoczęły się w 1930r. według planów architekta Kálmána Luxa i trwały do 1933r. Nad bramą wejściową podziwiać możemy płaskorzeźbę ukazującą patrona świątyni, św. Michała, a w wieży umieszczono najstarszy dzwon znaleziony na Węgrzech, pochodzący z XV wieku. Kaplica często wykorzystywana jest jako romantyczne miejsce ślubów.

Kontynuując spacer w kierunku północnym warto zwrócić uwagę na Aleję Artystów. Przy jednej z alej ustawiono liczne rzeźby ukazujące wizerunki wybitnych węgierskich malarzy, pisarzy, poetów kompozytorów i rzeźbiarzy, a także osób, których działalność przysłużyła się madziarskiej kulturze. Idąc dalej, już przy krańcu wyspy, natykamy się na mini ogród botaniczny, zwany też Alpinarium. Przy licznych sadzawkach i mini wodospadach hoduje się pochodzącą ze wszystkich stron świata roślinność, wśród której spacer stanowi naprawdę wspaniałe przeżycie.

Przy widocznym stąd hotelu zauważyć też możemy Grającą studnię – dużą kamienną budowlę przypominającą altanę z dawnych letnich rezydencji arystokratycznych. Skonstruowana została w 1850r. przez wynalazcę Petera Bodora i ustawiona na rynku miasteczka Marosvásárhely (obecnie Rumunia). Jej nazwa pochodzi stąd, że w jej wnętrzu ukryty był mechanizm napędzany wodą, który stanowił źródło muzyki. Oryginalną studnię rozebrano w 1911r. – ta na wyspie Małgorzaty jest tylko wierną jej kopią z 1936r. Niestety, w czasie odbudowy ze zniszczeń powojennych zrezygnowano z umieszczenia w niej mechanizmu grającego, przez co, mimo swej nazwy, galeria nie umila już czasu licznym spacerowiczom swą piękną muzyką.

Bazylika św. Stefana (Szent István Bazilika)

Jest dumą Budapesztu, choć osobiście nie wiem, czy mieszkańcy stolicy dumni są z jej rozmiarów, czy też z faktu, że udało im się ukończyć jej budowę. Fundamenty postawiono bowiem już w 1848r, zaś jeszcze pół wieku później, w 1905r, prowadzono prace wykończeniowe. W ostatnim dziesięcioleciu ten gigantyczny kościół pozostawał w ciągłym remoncie.

Z żalem trzeba przyznać, że władze Budapesztu nie zadbały o należyte wyeksponowanie Bazyliki wśród wielkomiejskiej zabudowy. Zwarte szeregi kamienic i dwa obskurne bloki usytuowane po obu stronach placu przed wejściem do świątyni dokładnie zasłaniają widok na tę piękną budowlę. Właściwie jedynym miejscem, skąd można w pełni podziwiać jej wspaniały wygląd, jest wzgórze Zamkowe – niestety trzeba do tego celu dysponować lornetką. Ewentualnie można fotografować tył kościoła, od strony ulicy Bajcsy-Zsilinszky, ale nie jest on oczywiście tak imponujący, jak fasada. Ścianę frontową zdobią bowiem wspaniałe rzeźby autorstwa Leó Fesslera, z których na szczególną uwagę zasługują: Maria Panna w otoczeniu świętych ojców kościoła (Ambrożego, Grzegorza, Hieronima i Augustyna) – ustawione we wnękach wież, posągi ewangelistów umieszczone w niszach pod główną kopułą, a także statuy 12 apostołów zdobiące absydę od tyłu kościoła.

Należy też dodać, że w bazylice przechowywana jest najważniejsza węgierska relikwia, mianowicie zmumifikowana dłoń św. Stefana, pierwszego króla Madziarów i zarazem władcy, który poprzez chrzest ojczyzny w 1000r. wprowadził ją do grona ówczesnych państw europejskich. Na widok publiczny wystawia się ją jedynie raz w roku, 20 sierpnia, w rocznicę śmierci króla, gdy w Bazylice odprawiana jest uroczysta msza św. i odbywa się procesja po ulicach centrum miasta.

Memento Park, czyli tzw. Park Komunizmu

Za drobną opłatą (1000/1500 HUF) możemy pomijać pomniki i płaskorzeźby wychwalające minioną czerwoną epokę. Oczywiście nadal żyjemy w lekko różowej ale przynajmniej można mieć nadzieję, że czerwona raczej już nie wróci…

Moim zdaniem tego typu skanseny powinny istnieć aby edukować osoby, które szczęśliwie urodziły się już w nowych czasach. Szkoda, że w Polsce nie istnieją takie miejsca. Stało się tak głównie dlatego, że w ferworze zmian większość tych pomników została po prostu bezpowrotnie zniszczona…

Zwiedzanie Parku Komunizmu i baraków zajmuje ok. 1 h i można do niego trafić bez problemu dość prostą drogą z centrum Budapesztu. Poza pomnikami na terenie Parku istnieje również sklepik z tzw. pamiątkami, gdzie większość to reprodukcje kartek, plakatów i tym podobnych pierdółek…

Adres: Budapeszt, dzielnica nr 22 (Południowa Buda), róg Balatoni út i Szabadkai utca.

Synagoga w Budapeszcie (Zsinagóga)

Budapesztańska Synagoga jest największą tego typu budowlą w Europie – może pomieścić jednocześnie nawet 3000 wiernych. Zbudowano ją w charakterystycznym, bizantyjsko-mauretańskim stylu, który już na pierwszy rzut oka rozpoznać można po cebulowatych kopułach wieńczących wieżyczki i geometrycznych fryzach. Świątynię zaprojektował Lajos Förster przy współpracy innego architekta – Frigyes’a Feszl’a. Nie było to wcale łatwe zadanie, gdyż teren przeznaczony pod zabudowę był bardzo nierówny i niestabilny, ale udało się pokonać te niedogodności przez wybudowanie rzędu arkad na parterze budynku.

Synagogę można zwiedzać, a jej część na pierwszym piętrze zajmuje Muzeum Żydowskie. Warto również zajrzeć na dziedziniec, na którym znajduje się pomnik w kształcie wierzby płaczącej, na której każdym liściu wyryto nazwisko jednej rodziny zamordowanej w budapesztańskim getcie w czasie II wojny.

Skalna kaplica (Szent Gellért-sziklatemplom, Gellért rakpart 1)

W południowo-wschodnim zboczu góry Gellérta, na wysokości około 25 m nad poziomem Dunaju, znajduje się wejście do naturalnej jaskini skalnej nazywanej grotą Ivána (lub błędnie – grotą Istvána). Nazwa pieczary pochodzi od imienia pustelnika, który w średniowieczu znalazł w niej schronienie i wyspecjalizował się w leczeniu okolicznych mieszkańców wodą źródlaną wypływającą u podnóża wzniesienia (tych samych, które obecnie wykorzystywane są do zasilania basenów w hotelu Gellért). Kanonizowany po śmierci eremita nie był jednak pierwszym mieszkańcem groty. Na podstawie śladów znalezionych w materiale skalnym zalegającym w głębszych patiach jaskini szacuje się, że pieczara wykorzystywana była przez ludzi już w epoce kamiennej. Obecnie znajduje się tu rzymskokatolicka kaplica pozostająca pod opieką braci paulinów.

Sziklatemplom składa się z dwóch komór: przedsionka (obejmującego skalną wnękę będącą dawną jaskinią Ivána) i głębiej położonej groty przekształconej w miejsce modlitwy. Wewnątrz, niezależnie od pory roku, panuje stała temperatura 21°C. Ciepło utrzymuje się dzięki gorącym źródłom przepływającym pod wzniesieniem i stale ogrzewającym masy skalne. Nad wejściem do jaskini, zabezpieczonym żelazną kratą, zawieszony jest herb zakonu paulinów, a wchodzących wita niewielki posąg patrona zakonu umieszczony w skalnej niszy po prawej stronie (na ramieniu figury siedzi kruk). W przedsionku płonie też święty ogień sprowadzony do Budapesztu bezpośrednio z groty w Lourdes. Wystrój przedsionka dopełniają postać św. Euzebiusza z Ostrzyhomia (Esztergomu) i herb kardynała Józsefa Mindszentiego, który podczas pełnienia posługi kapłańskiej wielokrotnie modlił się w kaplicy i celebrował tu msze święte, podczas których wygłaszał płomienne i patriotyczne kazania dla wiernych. Rzeźby wykonała madziarska artystka Edit Barabás.

Wewnętrzna kaplica zajmuje korytarze, których część wypłukana została w sposób naturalny przez podziemne strumienie, a część – wydrążona w sposób sztuczny przez człowieka. Ołtarz główny, wykonany z zielonego pyrogranitu z fabryki w Zsolnay, otwiera się na najszerszą część świątyni. Powstał w latach 90-tych XX w. według projektu Sikota Győző z okazji wizytacji kaplicy przez nuncjusza apostolskiego Angela Acerbiego. Liczne płaskorzeźby nawiązujące do symboliki chrześcijańskiej dopełniają ceramiczne dekoracje. Wśród ołtarzy bocznych uwagę zwraca kapliczka poświęcona dziewicy Maryi patronce Węgier, gdzie obok postaci Matki Boskiej z tulącym się do nóg dzieciątkiem Jezus umieszczono popiersie króla Stefana I Świętego (pierwszego władcy państwa). Rzeźby wykonały Edit Barabás i Mária Majzik. Inna z kaplic stylizowana jest na miejsce modłów wczesnych chrześcijan odnalezione w okolicach Teb przez madziarskich archeologów.

Wystrój skalnej kaplicy posiada wyraźne konotacje z Polską i dokumentuje wielosetletnią przyjaźń istniejącą między naszymi narodami. Jedna z kaplic została w całości poświęcona naszej ojczyźnie. W 1994 r. stanął w niej wizerunek częstochowskiej Czarnej Madonny, podarowany zakonowi przez Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Węgierskiej (Lengyel-Magyar Baráti Társaság) z okazji 60-tej rocznicy otwarcia świątyni. Obraz znajduje się w otoczeniu figury orła białego oraz tarczy, na której uwidoczniono połączone ze sobą symbole Polski, Węgier i zakonu paulinów. Niewielki ołtarz ozdobiono detalami wskazującymi na wspólne elementy historii naszych państw, m.in. osoby Ludwika Węgierskiego i św. Jadwigi. Ponadto w jednej z nisz skalnych umieszczono relief z obliczem ojca Maksymiliana Kolbego, zamordowanego w obozie zagłady w Oświęcimiu. Dekoracje nawiązują do wydarzeń z okresu II wojny światowej, gdy przebywający na Węgrzech Polacy (w tym żołnierze) tłumnie odwiedzali kaplicę, by modlić się za zwycięstwo Polski wraz z paulinami – w szczególny sposób związanymi z Jasną Górą. 3 grudnia 2008 r. w siedemsetną rocznicę oficjalnego zatwierdzenia zakonu paulinów przez głowę kościoła katolickiego, w Budapeszcie odbył się konwent zakonu z udziałem kardynała Węgier Pétera Erdő, nuncjusza apostolskiego Juliusza Janusza i generalnego przełożonego klasztoru – Izydora Matuszewskiego.

Odwiedzając skalną kaplicę warto zwrócić uwagę na występ skalny ponad grotą, gdzie stoi biały kamienny krzyż w sąsiedztwie postaci króla Stefana I Świętego. Rzeźba powstała w 2001 r. według projektu Andrása Pomsára i stanęła w miejscu pomnika zburzonego pół wieku wcześniej przez komunistów.

Cytadela (Citadella, 1013 Budapeszt, Gellért Hegy)

Cytadela stanęła na szczycie góry Gellérta w 1851r. Wydarzenia węgierskiej Wiosny Ludów, zakończonej dwa lata wcześniej oblężeniem zamku Budzińskiego przez oddziały madziarskich rewolucjonistów, boleśnie uświadomiły Austriakom konieczność budowy warowni usytuowanej w bezpośredniej bliskości Starego Miasta i zarazem kontrolującej Peszt położony na przeciwległym brzegu Dunaju. W 1850 r. rozpoczęto prace przy konstrukcji fortecy zaprojektowanej przez inżynierów wojskowych Emánuela Zitę i Ferenca Kasselika, finansowane bezpośrednio z kasy państwowej. Roboty, których łączny koszt zamknął się w zawrotnej kwocie 200 tysięcy forintów (ówczesnych), nadzorował austriacki feldmarszałek Julius Jacob von Haynau, zasłużony w walkach z Węgrami podczas powstania oraz głównodowodzący w wygranej przez Austriaków bitwie pod Temesvárem (obecnie Timisoara w Rumunii) z 9 sierpnia 1849r.

Cytadela ma kształt litery U i liczy 220 m długości i 60 m szerokości. Mury o grubości dochodzącej do 4 m wznoszą się na wysokość 12 do 16 m nad poziom gruntu. Dawne pomieszczenia służące jako koszary, magazyny wojskowe i schrony przeciwlotnicze zamieniono w nowoczesny hotel i restaurację, a fragment twierdzy najbardziej wysunięty na południowy-wschód zamieniono w taras widokowy. Cytadelę otacza pasaż prowadzący do pomnika Wolności oraz parkowych ścieżek prowadzących do ponóża wzniesienia od strony Dunaju. Wzdłuż kamiennych ścian ustawiono repliki dział wykorzystywanych do obrony wzgórza podczas II wojny światowej oraz tablice z fotografiami ukazującymi rozwój miasta na przestrzeni ostatnich dwóch stuleci, składające się na wystawę „Budapest Anno”. W samej cytadeli znaduje się panoptikum prezentujące sceny walki o miasto w styczniu 1945 r.

Zapraszam do Budapesztu